ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ Ι Σ10001
Ταυτοπροσωπία και ετεροπροσωπία
1. Σύντομη Θεωρία
Στα Αρχαία Ελληνικά, όταν έχουμε ένα απαρέμφατο ή μια μετοχή, εξετάζουμε αν το
υποκείμενό τους είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος.
• Ταυτοπροσωπία: Το
υποκείμενο του ρήματος είναι το ίδιο με το υποκείμενο του απαρεμφάτου/μετοχής.
o
Κανόνας: Το υποκείμενο του απαρεμφάτου/μετοχής είναι σε πτώση Ονομαστική
(συνήθως εννοείται).
• Ετεροπροσωπία: Το υποκείμενο του ρήματος είναι
διαφορετικό από το υποκείμενο του απαρεμφάτου/μετοχής.
o Κανόνας: Το υποκείμενο
του απαρεμφάτου/μετοχής είναι σε πτώση Αιτιατική.
Ασκήσεις Εμπέδωσης
Άσκηση 1: Αναγνώριση (Τ ή Ε)
Να σημειώσετε δίπλα σε κάθε πρόταση αν έχουμε Ταυτοπροσωπία (Τ) ή Ετεροπροσωπία
(Ε), προσδιορίζοντας το υποκείμενο του απαρεμφάτου.
1. Ὁ στρατηγὸς βούλεται
μάχεσθαι. (____)
2. Νομίζω σέ εὐδαίμονα εἶναι. (____)
3. Οἱ παῖδες ἐθέλουσι
μανθάνειν. (____)
4. Κελεύω ὑμᾶς σιγᾶν. (____)
5. Ὁμολογῶ ἀδικεῖν. (____)
6.
Λέγεται τὸν Κῦρον ἀποθανεῖν. (____)
7. Οἴομαι αὐτοὺς ἀγαθοὺς εἶναι. (____)
8.
Βούλομαι τὴν ἐπαύριον ἀπελθεῖν. (____)
Άσκηση 2: Συμπλήρωση Πτώσης
Συμπληρώστε τα κενά βάζοντας τη λέξη στην παρένθεση στη σωστή πτώση (Ονομαστική
ή Αιτιατική), ανάλογα με το αν έχουμε ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία.
1. Οὗτος
ἔφη __________ (αὐτός) στρατηγὸς εἶναι. (Λέει ότι ο ίδιος είναι στρατηγός)
2.
Νομίζω __________ (σύ) εἶναι δίκαιον. (Νομίζω ότι εσύ είσαι δίκαιος)
3. Οἱ
σύμμαχοι ἀγγέλλουσι __________ (ὁ βασιλεύς) νικᾶν. (Οι σύμμαχοι αναγγέλλουν ότι
ο βασιλιάς νικά)
4. Ὑμεῖς ὑπισχνεῖσθε __________ (πρόθυμος) εἶναι. (Εσείς
υπόσχεστε ότι είστε πρόθυμοι)
5. Οἱ στρατιῶται ἐλπίζουσι ________ (νικηταί)
γενέσθαι.
6. Νομίζω ________ (σύ) ἁμαρτάνειν.
7. Ὁμολογεῖ ________ (αὐτός)
αἴτιος εἶναι.
8. Κελεύω ________ (ὑμεῖς) ἀπιέναι.
9. Ὁ Κῦρος βούλεται ________
(βασιλεύς) εἶναι.
10. Οἱ Ἀθηναῖοι ἐνόμιζον ________ (ὁ Σωκράτης) ἀσεβεῖν.
11.
Φημὶ ________ (ἐγώ) ἀδικεῖσθαι.
12. Ἠγγέλθη ________ (ὁ βασιλεύς) νικᾶν.
13.
Πείθω ________ (οἱ πολῖται) πείθεσθαι τοῖς νόμοις.
14. Οἱ σύμμαχοι ἔφησαν
________ (αὐτοί) ἀδικεῖσθαι ὑπὸ τῶν Λακεδαιμονίων.
Άσκηση 3: Μετατροπή
Μετατρέψτε τις παρακάτω προτάσεις από ταυτοπροσωπία σε ετεροπροσωπία, αλλάζοντας
το νόημα σύμφωνα με την υπόδειξη. Παράδειγμα: Ὁ παῖς λέγει μανθάνειν.
(Ταυτοπροσωπία: Το παιδί λέει ότι αυτό μαθαίνει) Μετατροπή: Ὁ παῖς λέγει τὸν
φίλον μανθάνειν. (Ετεροπροσωπία: Το παιδί λέει ότι ο φίλος μαθαίνει)
1. Ὁ Κῦρος
νομίζει νικᾶν. o Μετατροπή (Ο Κύρος νομίζει ότι οι στρατιώτες νικούν):
____________________________________
2. Ἐγὼ οἶμαι ἀγαθὸς εἶναι. o Μετατροπή (Εγώ
νομίζω ότι εσύ είσαι αγαθός): ____________________________________
3. Ὁ
στρατηγός φησι νικήσειν. (Υπόδειξη: οι στρατιώτες)
4. Ὑμεῖς νομίζετε εὐδαίμονες
εἶναι. (Υπόδειξη: οἱ πολῖται)
5. Ὁμολογῶ αἴτιος εἶναι τῆς συμφορᾶς. (Υπόδειξη:
σύ)
6. Οἱ μαθηταὶ ἐλπίζουσι σοφοὶ γενέσθαι. (Υπόδειξη: ὁ διδάσκαλος)
7. Ὁ Κῦρος
βούλεται βασιλεὺς εἶναι. (Υπόδειξη: ὁ ἀδελφός)
8. Ἔφησθα ἀδικεῖσθαι ὑπὸ τῶν
ἐχθρῶν. (Υπόδειξη: ἡμεῖς)